Meteen naar de inhoud
Home » Creatieve Kennisbank » Hobbymaterialen » Papier van hout, katoen of vlas. En wat betekent zuurvrij?

Papier van hout, katoen of vlas. En wat betekent zuurvrij?

Papier van hout, katoen of vlas. En wat betekent zuurvrij?

Gekreukeld papier

Je leerde erop schrijven en het is gemaakt van houtpulp, katoen of vlas. Maar als je wat nieuwsgierig bent roept het veel vragen op: Hoe wordt papier gemaakt? En wat is het verschil tussen nieuw en gerecycled papier? Hoe zit het met het verschil tussen zuurvrij en niet-zuurvrij papier? En hoe maak je papier van katoen? Al deze vragen schreeuwen om een antwoord.

In dit artikel

Hoe is papier ontstaan?

Een beknopte geschiedenis. Papyrus werd al in het oude Egypte gebruikt en heeft sindsdien een flinke productie-ontwikkeling doorgemaakt, hoe simpel het proces in de basis ook is. In 1405 schreef men voor het eerst over een papiermolen in het dorpje Hoei. Een paar eeuwen later deed de voddenman zijn intrede. De lompen of vodden die de voddenman verzamelde verkocht hij door aan de papiermolens die er weer schepbare katoenpulp van maakten. Katoenpulp van onder andere gerecyclede kleding dus. In de 19e eeuw ging men over op papierproductie van gras en stro. In 1840 was hout voor het eerst de basis.

Hoe wordt papier gemaakt?

Houtpulp
Droge houtpulp

Nieuw papier is tegenwoordig, naast gerecycled papier, vooral van hout (in het bijzonder houtpulp) van verschillende bomen gemaakt. Vooral van de fijnspar (vurenhout), grove den (grenenhout), berk, populier, beuk en eucalyptus. Het gaat dan vooral om kleine bomen en snoeihout als takken, kleine stammen en zagerijresten uit productiebossen en plantages in Scandinavië, Zuidwest-Europa en Noord-Amerika. Om 1000 kilo pulp te maken heb je 2000 kilo hout nodig. Het productieproces in een fabriek stap voor stap:

  • Eerst gaat de schors van de bomen. Verbrand je de schors en gebruik je de stoom dan die de machines van energie voorzien.
  • Het hout vermaalt de fabriek tot snippers.
  • De houtsnippers krijgen een wasbeurt.
  • Het hout kookt. De snippers zitten dan een paar uur lang in deze enorme cilinder bij een temperatuur van wel 158 graden.
  • Na het koken gaat het hout in een oven. Bij 1000 graden smelten bepaalde chemische stoffen en ontstaat er een soort zwarte lava-achtige substantie. Die zwarte lava kan eruit en daarmee kun je weer stoom mee produceren.
  • De rest van de houtpulp krijgt dan nog een wasbeurt en gaat vervolgens naar een bezinkbak. De te grote stukken in de houtpulp zakken dan vanzelf naar de bodem.
  • Daarna krijgt de pulp nog met chemische middelen (zoals chloorbleekloog) een bleking. Bij iedere bleekronde ziet de pulp een beetje witter.
  • Na het bleken is het tijd om het water uit de pulp te halen. De hoeveelheid water in de houtpulp zakt dan van 95% naar 5%.
  • Plet je vervolgens de droge pulp; dan heb je papier!
  • Er volgt nog een kwaliteitscheck en daarna draait men het op grote rollen.
  • Een grote rol kan in smallere rollen gesneden. Sommige rollen gaan nog door naar de snijders en verpakmachines.

Waar wordt krantenpapier van gemaakt?

Krantenpapier
Oude kranten

Krantenpapier is in principe gemaakt van gerecyclede voorgangers. In Nederland is tegenwoordig 75% van al het papier uit oud papier en karton gemaakt. 55 procent daarvan gebruikt Nederland voor kranten, tijdschriften, kopieerpapier, op de wc enzovoort. 45 procent is voor papieren en kartonnen verpakkingen.

Wat is het verschil tussen zuurvrij en niet-zuurvrij papier?

Of wat is het verschil tussen ‘houtvrij’ en ‘houthoudend’ papier? Een opfriscursusje scheikunde. Zuur (pH) meet je op een schaal van 0 tot 14. pH-neutraal is gelijk aan 7. Alles minder dan 7 is zuur en alles boven 7 is base of loog. Zuurvrij papier heeft een zuurgraad van meer dan 7. ‘Houtvrij’ is een misleidende term voor zuurvrij omdat hout nog steeds de grondstof is.

De bron van zuur in papier is lignine, een chemische stof in de papierpulp wat zuur produceert als de pulp in kwaliteit achteruitgaat. Lignine is een natuurlijke stof die in bomen en planten voorkomt en daar de houtvezels bij elkaar houdt.

Hoe wordt zuurvrij papier gemaakt?

De zuurvrije variant maak je door de lignine te:

  1. Verwijderen: chemisch wordt de lignine uit de houtvezels verwijdert door de chemicaliën met sulfaat of sulfiet te koken.
  2. Neutraliseren, te bleken. Base of loge stoffen (chloorbleekloog/hypochloriet of chloorvrij: zuurstof, waterperoxide, ozon) worden aan de houtvezels toegevoegd om de zuren uit te schakelen. Door het bleken heeft het papier geen grijze of gelige kleur maar is het mooi wit en dat vind jij ook vast prettig om op te schrijven of om op te printen.

Nu komt het: papier kan zuurvrij zijn maar tóch lignine bevatten. De meest zuurvrije variant bevat vaak een minimale hoeveelheid lignine maar ook geneutraliseerd/gebleekt lignine om vervagen en vergelen te voorkomen. Op die manier kan het zo goed als zuurvrij zijn en vergeeld het papier niet. Katoenpapier is pas écht zuurvrij.

Hoe wordt papier van katoen gemaakt?

Katoenplant
Tak van de katoenplant met katoenpluis

Compleet zuurvrij papier is gemaakt van katoenvezels (linters) of verknipte resten (lompen) van gerecyclede kleding of textielfabrieken. Linters zijn fijne katoenvezels die op de katoenplant achterblijven na het plukken van de langere vezels voor de katoenindustrie. Door op die manier papier te maken is het gegarandeerd zuurvrij en weet je zeker dat jouw creatie niet door zuur verkleurt.

Van gerecycled papier en zuurvrij papier kun je allerlei soorten hobby- en knutselpapier maken.


Hoofdfoto: icon0.com, houtpulp: istock/Anele77, katoenplant: Erbs55

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.